De Kapoen

“Sinterklaas kapoentje, gooi wat in mijn schoentje… ” Allemaal leuk en aardig, maar wat noemen we de sint nou eigenlijk? Een gecastreerde haan? Wat is een kapoentje?

Gecastreerde haan
Wie googelt komt de betekenis ‘gecastreerde haan’ tegen. En bij de afbeeldingen zien we inderdaad menig hanenboutje voorbij komen. Rozemarijn erbij, een beetje peper en zout, hoppa! Een kerstmaal! Daar moet ik van grinniken. Dan zingen we collectief al jaren een belachelijke tekst.

Gecastreerde heer
Misschien moeten we verder zoeken naar een betere betekenis. Wie ‘kapoen’ in het woordenboek opzoekt, komt ‘gecastreerde man’ tegen. We zingen dus eigenlijk ‘Sinterklaas, gecastreerde man, gooi wat in mijn schoentje’? Het zou kunnen dat ‘kapoen’ inderdaad refereert naar een gecastreerde man, want Sinterklaas was een bisschop. Een celibataire levenshouding valt niet mee. Knip knap zegt de schaar: En het grootste probleem verdwijnt…

Gespot: Een Jood
De Van Dale informeert ons ook over een andere betekenis van ‘kapoen’. Het zou jarenlang een scheldwoord geweest zijn voor ‘Jood’. Dat men castreren en besnijden over één kam schoor, vind ik vrij dramatisch. En dat het een scheldwoord was natuurlijk ook. De Joden uitschelden is natuurlijk respectloos, maar Sinterklaas uitschelden! Dat is ook vreselijk!

Schurk, schavuit!

Ook in de Franse taal was kapoen (capon) een scheldwoord. De Joden hoefden zich niet aangesproken te voelen (tenzij ze tot de doelgroep behoorden), want het ging dit keer om schurken, rare snuiters en boeven. Zou ons lieflijke Sinterklaasliedje geschreven zijn door iemand die jaloers was op de Sint? Die oude man die nog steeds ieder jaar in de schijnwerpers staat en omringd wordt door kleurrijke (!) hulpjes.

Kleine deugniet
Sinterklaas is dus een gecastreerde haan of man, een Jood of een schurk. Nu is er nog een mogelijke betekenis die de aaibaarheidsfactor van het liedje nieuw leven inblaast. In Vlaanderen kenden ze het woord ‘capon’ ook. Maar de betekenis ‘rare snuiter’ veranderde mettertijd. De spot in het woord transformeerde in een liefkozing. Moeders noemden hun kinderen ‘capon’, ofwel ‘deugniet’. Dat Sinterklaas een deugniet is, verbaast me enigszins, maar het klinkt wel wat vriendelijker.

imagemagic
Het draait gewoon om de ballen
Toch denk ik dat de schrijver van het liedje een vleugje moraliteit in het liedje verwerkte. Het lied werd geschreven in de 19e eeuw. Een tijd waarin genoeg tijd werd vrijgemaakt voor een zedenlesje. Sinterklaas was kuis, dat was gewoon zo. Dat gecastreerde mannen geen behoeftes meer zouden hebben, past ook wel in het naïeve plaatje van de zedenleer. Bovendien mag een kindervriend niets met piemels te maken hebben. Kortom, Sinterklaas werkte de ballen uit zijn broek, was vrijgevig én keerde zijn hand niet om voor het kruis. Het was alleen niet zijn eigen kruis.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s